معرفی دکستروز Dextrose

دکستروز نوعی قند ساده است که از تجزیه ذرت با اسیدها و آنزیم‌ها ساخته می‌شود، به تعریف ساده‌تر قند حاصل از ذرت و بعضی از سبزیجات می‌باشد. ترکیب ساختاری این ماده از نظر شیمیایی با گلوکز یا همان قند خون یکسان می‌باشد. بنابراین بیشتر سلول‌های بدن شما می‌توانند دکستروز را به راحتی متابولیزه کنند.

این ماده در تولید مواد غذایی و داروها کاربردهای زیادی دارد، از جمله به عنوان شیرین‌کننده و به عنوان درمانی برای کاهش قند خون و کم‌آبی بدن قابل استفاده می‌باشد. قندهای ساده از جمله دکستروز، فروکتوز و گلوکز در مواد غذایی مانند شکر، عسل و نان وجود دارند که از نظر علمی گلوکز در دو ترکیب متفاوت مولکولی معروف به ایزومرها، یعنی گلوکز L (قند خون طبیعی) و گلوکز D (دکستروز) ظاهر می شود، اما فروکتوز ابتدا باید توسط کبد فرآوری شده تا در بدن به گلوکز که نوعی قند ساده طبیعی در خون است تبدیل شود.

کاربردهای پزشکی دکستروز:

1) برای درمان افراد مبتلا به دیابت یا فردی که مستعد ابتلا به قند خون پایین است، قرص دکستروز جهت درمان سریع تجویز می‌شود. این قرص‌ها به سرعت در دهان فرد حل می شوند و به بدن اجازه می دهند دکستروز را جذب کند. به عبارت دیگر هنگامی که "حمله قندی" به فردی دست می‌دهد، یعنی در برخی مواقعی که بدن سریعاً به مقداری انرژی نیاز دارد، دکستروز می‌تواند این میزان قند را تامین نماید. یک فرد با قندخون پایین در صورت مصرف قرص دکستروز می‌تواند سطح قند خون بدن را به‌سرعت به سطح سالم باز گرداند.
2) دکستروز را می‌توان با بسیاری از مایعات دیگر برای تهیه یک محلول تزریقی ترکیب کرد. به عنوان مثال پزشکان دکستروز را با یک محلول شور ترکیب می‌کنند تا یک قطره هیدراتاسیون برای معالجه افرادی که کمبود آب بدن دارند، تهیه کنند.
3) در برخی از موارد پزشکی ممکن است بدن فرد قادر به جذب مواد مغذی نباشد و این می تواند منجر به سوء تغذیه شود. در درمان سوء تغذیه، پزشکان دکستروز را با استفاده از یک سوند ورید مرکزی، لوله ای که به داخل رگ بزرگ تزریق می‌شود، تغذیه فرد را تامین می‌کنند. عفونت در محل تزریق از عوارض سرم دکستروز می‌باشد.
4) تزریق دکستروز می‌تواند کرامپ عضلانی بیماران همودیالیزی و اورمیک را رفع نماید.
5) به دفع مواد زاید از کلیه‌ها کمک می‌کند.

کاربردهای غذایی دکستروز:

دکستروز در موادغذایی به عنوان نگهدارنده و شیرین‌کننده مصنوعی مخصوصاً در محصولات پخته شده می‌باشد. همچنین به دلیل فراوانی این محصول و در دسترس بودن آن، مواد غذایی بسته‌بندی شده نیز معمولاً حاوی دکستروز هستند. جدا از شیرین کردن غذا، دکستروز از بین برنده طعم تندی و شوری زیاد در  مواد غذایی می باشد. دکستروز اغلب به‌علت خشک و بدون چربی نگه داشتن شکلات‌ و شیرینی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دکستروز را می توان در آب‌نبات، شیرینی‌های بسته‌بندی شده، دسرهای لبنی مانند بستنی و ماست، نوشابه، مکمل های ورزشی، نوشیدنی های انرژی‌زا و آب میوه‌ها مشاهده کرد. حتی غذاهای بهداشتی محبوب مانند ماست نیز می‌توانند حاوی مقادیر زیادی از این ماده باشند. در این بین، ممکن است با نام‌های دیگری مانند ملاس یا شکر تاپیوکا، شکر گندم، شربت افرا و شربت آگاو که انواع مختلفی از قند هستند، دیده شود.

کاربرد در ورزش:

دکستروز در بدنسازی به عنوان یک مکمل بعد از تمرین برای پر کردن ذخایر گلیکوژن استفاده می‌شود. گلیکوژن نوعی گلوکز است که بدن برای نگهداری و جذب انرژی ذخیره می‌کند. در صورت تمرین‌های سخت، مقدار زیادی از گلیکوژن‌های ذخیره شده در بدن استفاده می‌شود. بسیاری از بدنسازان قرص دکستروز یا پودر را با آب حل می‌کنند و در حین تمرین با مصرف آن در سریع‌ترین زمان ممکن ذخایر گلیکوژن را دوباره تامین می‌کنند تا به تقویت عضلات کمک کند و از نظر قدرت و حجم افزایش یابند.

در نهایت دکستروز دارای کاربردهای مختلف دیگری می‌باشد و در بسیاری از محصولات روزمره از جمله محصولات حمام، مراقبت از پوست و مو، محصولات آرایشی، غذای حیوانات و در ترکیبات شربت ذرت فروکتوز به کار می‌رود.

هشدارها و عوارض جانبی

1) مقدار مصرف به سن، وزن و وضعیت بالینی بیمار و همچنین تعیین وضعیت فرد بستگی دارد.
2) بدن قندهای ساده را به سرعت تجزیه می‌کند تا از آنها برای تامین انرژی استفاده شود. اگر کسی بیش از حد قند ساده مصرف کند، بدن مقدار اضافی آن را به صورت چربی ذخیره می‌کند.
3) بدن برای داشتن انرژی، مقداری قند نیاز دارد، مصرف زیاد آن می‌تواند منجر به افزایش خطر افزایش وزن، بیماری قلبی، دیابت، آکنه و سایر مشکلات پوستی، کم شدن انرژی و افسردگی شود. با این وجود، مواقعی وجود دارد که استفاده از دکستروز به فرد بیش از آنکه آسیب برساند فواید دارد.
4) استفاده بیش از حد دکستروز شامل ورم، تنفس سریع و پی‌در‌پی، تشنگی مفرط، اسهال، فسفات خون پایین، ایجاد مایع در ریه، کاهش منیزیم خون، افزایش قند خون، گیجی و از دست دادن هوشیاری می‌باشد.
5) هنگام تجویز دکستروز برای افرادی که برخی شرایط پزشکی دارند، باید احتیاط شود.
6) در صورت ابتلا به قند خون بالا، تورم در بازوها و یا پاها، بیماری‌های ریوی و پایین بودن سطح پتاسیم خون باید از مصرف دکستروز خودداری شود.
7) قبل از مصرف دکستروز باید قند خون با دقت کنترل شود تا از بالا رفتن آن جلوگیری شود. علائم قند خون بالا شامل عطش زیاد، بوی شیرین تنفس، گیجی، تهوع و استفراغ، تکرر ادرار، خستگی، درد معده و تنگی نفس می‌باشد.
8) در افراد با بیماری‌های کبدی، قلبی یا کلیوی و همچنین بیمارانی که دچار انسداد مجاری ادراری هستند بهتر است این محلول طبق نظر پزشک مصرف شود.
9) به دلیل افزایش خطر ابتلا به هایپرگلیسمی/ هیپوگلیسمی، میزان تزریق دکستروز داخل وریدی باید در کودکان، به ویژه نوزادان و نوزادان کم‌وزن  با احتیاط انتخاب شود.

آخرین مطالب
آپادانا تجارت آرشام